Problemen in relaties? Ontdek welke rol jouw hechtingstijl hierin speelt.

Relaties spelen een grote rol in ons leven. Of het nu gaat om je partner, een vriend(in), een ouder of een collega: de manier waarop we ons verbinden met anderen heeft veel invloed op hoe we ons voelen.

Misschien herken je dat je snel bang bent om iemand kwijt te raken. Of juist dat je afstand neemt zodra iemand te dichtbij komt. Misschien vind je het lastig om je kwetsbaar op te stellen of merk je dat je steeds opnieuw in dezelfde soort relaties terechtkomt.

Vaak denken we dat dit simpelweg bij onze persoonlijkheid hoort. Maar veel van deze patronen vinden hun oorsprong veel eerder. In de eerste jaren van je leven.

Wat is een hechtingsstijl?

Tijdens je eerste levensjaren ontwikkel je een emotionele band met je ouders of verzorgers. In deze periode leer je, zonder dat je je daar bewust van bent, hoe veilig de wereld is, of je op anderen kunt vertrouwen en of jouw gevoelens er mogen zijn.

Deze eerste ervaringen vormen de basis voor hoe jij later verbinding aangaat met anderen.Dat betekent niet dat je toekomst vastligt. Wel verklaart het waarom sommige situaties je zo diep kunnen raken en waarom je in relaties soms automatisch reageert.

Kinderen passen zich altijd aan aan hun omgeving. Dat is geen bewuste keuze, dit komt omdat ze afhankelijk zijn van hun verzorgers. De manieren waarop een kind leert omgaan met spanning, afwijzing of onveiligheid zijn helpen op dat moment. Als volwassene kunnen diezelfde patronen er juist voor zorgen dat je problemen ervaart.

De vier hechtingsstijlen

Veilig gehecht

Mensen met een veilige hechtingsstijl voelen zich over het algemeen prettig in verbinding met anderen, zonder zichzelf daarin kwijt te raken. Ze kunnen nabijheid toelaten én genieten van hun zelfstandigheid. Conflicten horen erbij, maar brengen niet direct het gevoel met zich mee dat de relatie op het spel staat.

Angstig gehecht

Wanneer je angstig gehecht bent, verlang je sterk naar verbinding en bevestiging. Je bent gevoelig voor signalen van afstand en kunt snel twijfelen aan jezelf of aan de relatie. Daardoor ga je misschien pleasen, veel geruststelling zoeken of jezelf aanpassen om de ander niet kwijt te raken. Ook kan het zich uiten in controle willen hebben, claimen en het gevoel ‘recht’ te hebben op de ander zijn of haar tijd. Onder deze behoefte aan nabijheid ligt vaak één diep verlangen: de zekerheid dat je niet verlaten wordt. De ander kan dit gedrag als verstikkend ervaren.

Vermijdend gehecht

Mensen met een vermijdende hechtingsstijl hechten veel waarde aan zelfstandigheid. Ze lossen problemen liever zelf op en vinden het lastig om zich kwetsbaar op te stellen. Zodra een relatie emotioneel heel dichtbij komt, ontstaat vaak de behoefte om afstand te nemen. Mensen met deze hechtingsstijl verlangen wel naar een diepgaande verbinding, maar voelen emotionele afhankelijkheid als onveilig. De ander kan zich buitengesloten voelen.

Gedesoriënteerd gehecht

Deze hechtingsstijl is een combinatie van de twee voorgaande. Je verlangt naar verbinding, maar ervaart tegelijkertijd angst zodra iemand dichtbij komt. Daardoor kun je heen en weer bewegen tussen aantrekken en afstoten. Relaties voelen vaak intens, terwijl je diep van binnen vooral op zoek bent naar veiligheid. Er is weinig vertrouwen in zichzelf en in de ander.

Waarom trekken angstige en vermijdende partners elkaar zo vaak aan?

Een van de meest voorkomende relatiedynamieken is die tussen een angstig en een vermijdend gehecht persoon.

In het begin lijken ze elkaar juist aan te vullen. De angstige partner voelt zich aangetrokken tot de rust en zelfstandigheid van de vermijder. De vermijdende partner voelt zich gezien door de warmte en betrokkenheid van de angstige partner.

Maar zodra de relatie serieuzer wordt, ontstaat vaak een terugkerende dans.

Wanneer de angstige partner onveiligheid voelt, zoekt hij of zij juist meer verbinding. De vermijdende partner ervaart diezelfde spanning juist als een signaal om afstand te nemen.

En precies daar ontstaat de vicieuze cirkel.

Hoe meer de één verbinding zoekt, hoe meer de ander afstand neemt. En hoe meer afstand er ontstaat, hoe sterker de ander probeert de verbinding te herstellen. Geen van beiden doet dit bewust. Beiden proberen op hun eigen manier veiligheid te creëren.

Kun je je hechtingsstijl veranderen?

Ja dat kan zeker. Misschien niet van de ene op de andere dag, maar een hechtingsstijl staat niet vast.

Door bewust te worden van je patronen, te begrijpen waar ze vandaan komen en nieuwe ervaringen op te doen, kan je zenuwstelsel langzaam leren dat verbinding ook veilig kan zijn.

Voor mij is dat misschien wel de belangrijkste boodschap. Je bent niet je hechtingsstijl. Het is een manier waarop je ooit hebt leren overleven. En wat ooit is aangeleerd, kan ook weer veranderen.

Herken jij jezelf in 1 van hechtingstijlen?

Inzicht krijgen in jouw hechtingsstijl kan het begin zijn van het veranderen ervan. Als je vaak dezelfde patronen blijft herhalen binnen jouw relaties, en het lijkt of je hier niet uitkomt, kan het interessant zijn om hier bij jezelf onderzoek naar te doen. Je kan de hechtingsstijl van de ander niet veranderen maar als het jou zelf lukt om stressvolle situaties anders aan te pakken kan je een verandering in de relatie gaan voelen.

Het kan moeilijk zijn om dit op je eigen kracht te veranderen omdat jouw zenuwstelsel al zo lang afgestemd staat om op een bepaalde manier veiligheid te zoeken. Het heeft veel inzichten en oefening nodig om hier verandering in te krijgen.

In een coaching traject kunnen we samen kijken naar hoe dit er voor jou uitziet en welke stappen je vooruit zou kunnen maken.